Oktan Hakkındaki Gerçekler

Motor tipleri (Benzinli, Dizel ve LPG), Yakıtlar çeşitleriyle ilgili konular...

Oktan Hakkındaki Gerçekler

İleti ugur_yavuz » 21 Temmuz 2008 07:59

Herkese Selamlar!
Dikkate almanızı rica ederim. Konu ile ilgili deneyimlerimi daha sonra paylaşacağım.

Oktan Hakkındaki Gerçekler
Reklamlarda bahsedildiği gibi aracınızın performansının artması için yüksek oktanlı benzin alıyorsanız bu yazıyı okumanızı tavsiye ederiz.

İşte size oktan hakkında bilmeniz gereken en önemli madde: Piyasada satılan araçların (benzinli araçlar) hemen hemen hepsi normal oktan sayıları ile en iyi performansı sağlamak üzere tasarlanmıştır. Dolayısıyla, daha yüksek oktan sayısına sahip bir benzinli yakıt motorunuzun performansını arttırmaz.

Peki nasıl oluyor da akaryakıt firmaları yüksek oktanlı yakıtın motorunuzun performansını arttıracağını iddia edebiliyor:Bununla ilgili gözden kaçan (veya gözden kaçırılmak istenen!!) durum, yüksek oktanlı yakıtın tüm motorlarda değil fakat bazı özelliklere sahip olan motorlarda az miktarlarda performans artışı gösterebilmesidir.

Bu bahsettiğimiz özelliklerden en önemlisi yüksek performanslı ve yeni tip motorlarda bulunabilen vuruntu-algılama sistemidir (bazı motorlarda oktan-ayar sistemi de bulunur). Yurt dışındaki benzin istasyonlarında satılan benzinler oktan sayısı göz önüne alındığında üç sınıfa ayrılır:

87 oktan ve altı (regular)

88-91 oktan (mid-grade)

92 oktan ve üstü (premium)

Aracınız için doğru oktan sayısını nasıl anlarsınız.
Bunu anlamanın tek yolu aracınızın kullanım kılavuzuna bakmaktır. Piyasadaki araçların çoğu ?regular? olarak nitelendirilen yakıtlar ile çalışmak üzere tasarlanmıştır. Fakat yüksek sıkıştırma oranları ile çalışan motorlara sahip bazı spor araçlar, eski araçlar ve lüks sınıftaki bazı araçlarda daha yüksek oktanlı yakıtların kullanılması gerekebilir. Fakat paragrafın başında da söylediğimiz gibi hangi benzini kullanmanız gerektiğini anlamak için yapmanız gereken tek şey aracınızın kullanım kılavuzuna bakmaktır.

Daha yüksek oktanlı yakıt motorunuzu daha iyi temizler mi?Akaryakıt istasyonlarında satılan yakıtların hemen hemen hepsinde silindir içindeki birikmeyi önleyici katkı maddeleri bulunur. Motorun temizlenmesine yardımcı olmak bu katkı maddelerinin görevidir ve oktan sayısının bu konuda bir etkisi yoktur.

Vuruntu ? Oktan sayısı arasındaki ilişki
Aracınızın motorunu dikkatlice dinleyin? Eğer vuruntu sesi gelmiyor ise aracınızın kullanım kılavuzunda tavsiye edilen yakıtı kullanmaya devam edin. Bildiğiniz gibi vuruntu silindirlerde yanlış zamanda meydana gelen ateşlemeden veya tutuşmadan kaynaklanır ve performansınızı düşürmesinin yanı sıra uzun süre devam etmesi halinde motora zarar verebilir. Eğer motorunuzda vuruntudan şüpheleniyorsanız daha yüksek oktanlı bir yakıt kullanmayı deneyebilirsiniz. Fakat bunun yerine motorunuzun ateşleme sistemini kontrol ettirmek üzere servise gitmek daha akılcı bir yöntemdir.

Yüksek oktanlı yakıt ile daha çok kilometre yapabilir misiniz?
Aracınız, örneğin 87 oktanlı bir yakıt ile çalışmak üzere tasarlanmış ise sizin 98 oktanlı bir yakıt kullanmanız aracınızın aynı benzin ile daha çok yol almasını sağlamaz. Bununla ilgili teknik ayrıntıları bir önceki sayımızda kapsamlı olarak sizlere sunmuştuk. Eğer 98 oktanlı bir yakıt kullanmaya başladıktan sonra aracınızın aldığı yol artıyorsa bu, motorunuzun ateşleme avansının tekrar ayarlanmaya ihtiyacı olduğunu gösterir ve bu ayarı yaptırdıktan sonra 87 oktanlı bir yakıt ile aynı verimi sağlayabilirsiniz.

Motor, yüksek oktanlı yakıt ile daha mı kolay çalışır?
Bu sorunun cevabı kesinlikle ?hayır?dır.

Yüksek oktanlı yakıt performansı arttırır mı?
Eğer aracınız 87 oktanlı bir yakıt ile çalışacak şekilde tasarlanmış ise daha yüksek oktanlı bir yakıt kullandığınızda motorunuzda bir performans artışı hissedemezsiniz. Daha önce de söylediğimiz gibi eğer hissedilir bir artış oluyor ise bu, motorunuzun ateşleme avansının yeniden ayarlanmaya ihtiyacı olduğu anlamına gelir?

Reklamlarda bahsedildiği gibi aracınızın performansının artması için yüksek oktanlı benzin alıyorsanız bu yazıyı okumanızı tavsiye ederiz?

Oktan ile ilgili gerçekler:

Yüksek oktanlı benzin, düşük oktanlı benzinden daha yavaş yanar.
Bu yavaş yanma da yüksek devirlerde iken motorunuzda vuruntu oluşmasını engeller. Dolayısıyla yüksek oktanlı benzin, vuruntuya daha dirençlidir.

Eğer motorunuz düzgün çalışıyorsa ve vuruntu gibi sorunları yoksa daha yüksek oktanlı bir benzin türüne geçmenize gerek yoktur.

Eğer motorunuzda vuruntu veya aşırı ses var ise bunun sebebi mutlaka benzin olmak zorunda değildir.
Bu sorunlar motorun elektronik kontrol sisteminden, ateşleme zamanından v.s. kaynaklanıyor da olabilir. Eskiyen motorlarda (150.000 ? 200.000) silindir içinde biriken karbon, silindir içi basıncının normalden yüksek olmasına sebep olarak vuruntu meydana getirebilir. Bu da yüksek kilometre yapmış motorlarda normaldir ve biriken karbonlar temizlenerek bu sorun giderilebilir.

Günümüz otomobillerinin bir çoğu yakıt enjeksiyon sistemine sahiptir.
Bu modern otomobillerin, üretici yüksek oktanlı yakıt kullanılmasını tavsiye etmediği sürece, yüksek oktanlı yakıtla çalıştırılmalarına gerek yoktur.

Oktan ile ilgili yanlışlar

Yüksek oktanlı benzin ile daha fazla yol alırsınız.
Genelde araçlar 87 oktanlı benzin ile çalışacak şekilde dizayn edilmiştir ve aynı miktardaki yüksek oktanlı benzin alacağınız yolu arttırmaz.

Yüksek oktanlı benzin, motorun daha kolay çalışmasını sağlar.
Hayır, sağlamaz.

Yüksek oktanlı benzin motor gücünü arttırır.
Aracınızı daha yüksek oktanlı bir benzin ile çalıştırırsanız güçte hiçbir farklılık olmaz.

Yüksek oktanlı benzin daha fazla rafine edilmiştir, daha iyi bir benzindir.
Doğru. Fakat bu fazladan uygulanan rafine işlemleri zaten oktan sayısını arttırmak içindir ve yüksek oktanlı benzinin tüm motorlar için daha iyi bir yakıt olacağı anlamına kesinlikle gelmez. Bu işlemler sadece yakıtın içindeki hidrokarbon dizilişini değiştirir ve daha yavaş yanma özelliği katar. Bu ilave işlemler ayrıca . yatı da arttırır!..

Ali Yener - Shell Türkiye Akaryakıt Ürünleri Kalite Sorumlusu
Vuruntu kısaca kontrolsüz yanma olarak tanımlanabilir. Benzin yapısı gereği çok kolay tutuşabilir. Bujinin amacı, sıkışma sonucu artan sıcaklığa bağlı benzin hava karışımı kendi kendine yanmadan önce ateşlemeyi başlatarak yanmayı kontrol altına almaktır.

Motorlardan daha yüksek verim alabilmenin en önemli çözümlerinden bir tanesi, kompresyon oranını artırarak operasyon sıcaklığını yukarı taşımak ve ayni hacimli motordan daha yüksek verim elde etmektir.Ancak yukarıda da değinildiği üzere, yüksek kompresyon oranı, yüksek sıcaklık, kendi kendine tutuşma olasılığını gündeme getireceği için, yakıtın kimyasal yapısında iyileştirmeye gidilerek, kolayca tutuşum eğilimi daha az olan hidrokarbonların oranı artırılır ve bu da oktan cinsinden ifade edilir.

Özet olarak, kompresyon oranı yüksek ve verim arattırmak üzere tasarlanmış modern motorlar, yüksek oktanlı benzinlere ihtiyaç duyarlar.Vuruntunun zararları?

1- Yanma hızı ve basınçların çok yükselmesi nedeniyle, piston ve yataklar üzerine inen darbeler bu elemanların malzemelerinin yorulmasına neden olur.

2- Ani basınç yükselmesi ile meydana gelen basınç dalgaları titreşimlere neden olur. Bu titreşimler ısı kayıpları ve yakıt sar. yatını arttırarak verim ve gücü düşürür.

3- Sıcaklıkların artması, motorun daha fazla ısınmasına neden olur ki bu da vuruntuyu daha fazla şiddetlendirir. Bu ve buna benzer daha birçok zararlara neden olan vuruntu olayını önleyebilmek için, ilk olarak, kullanılan yakıtın kendi kendine tutuşma yeteneğini düşürülmesi sağlanmalıdır. Böylece yakıtın vuruntuya direnci arttırılır. Bu nedenle, ilk çözüm olarak, benzinin vuruntuya daha çok dirençli hidrokarbonlardan teşkil etmeye çalışmak olacaktır. Teşkil edilen benzinin vuruntuya direnci ?Oktan Sayısı? denilen bir değer ile anlaşılır. Oktan Ölçümü Benzinlerin vuruntuya karşı dirençleri hakkında . kir veren ?oktan sayısı? değerleri, sıkıştırma oranı değiştirilebilen ve vuruntu değeri elektrikle ölçülen bir benzin motoru (C.F.R-Cooperative Fuel Research Motor) ile saptanır. C.F.R motoru ile yapılan deneyde, oktan sayısı ?100? olarak kabul edilen izo-oktan ile ?0? olarak kabul edilen normal heptan yakıtları referans yakıt olarak kullanılır. Oktan sayısı saptanacak benzin,

1- C.F.R motoru yakıt deposuna doldurulur

2- Yakıtın motora giriş sıcaklığı ile motor devir adedi,kullanılacak yöntemlere göre belirli değerlerde sabitleştirilir, motordan vuruntuyu haber veren darbe sesleri gelinceye kadar sıkıştırma oranı arttırılır.

3- Oluşan vuruntunun miktarı nokmetre (knockmeter) ile saptanır ve yakıt deposu boşaltılır.

4- Bundan sonra depoya, muayyen yüzdeler dahilinde izo-oktan ile heptan doldurulur. Daha önce saptanmış devir sayısı, giriş sıcaklığı ve sıkıştırma oranı değiştirilmeksizin aynı vuruntuyu meydana getirecek şekilde, izo-oktan ile heptan yüzdeleri değiştirilmek suretiyle deney tekrar edilir.İlk bulunan vuruntuya eşit bir değer ortaya koyan deneyde kullanılmış olan izo-oktan yüzdesi, deney benzinin oktan sayısını verir. Örneğin, aynı vuruntuyu elde edebilmek için %95 oranında izo-oktan kullanılmış ise, deney benzinin Oktan Sayısı 95?dir.

95 Oktan ile 98 Oktan benzin arasındaki farklar
1- 98 Oktanlı benzinin 95 Oktanlı benzine göre en büyük avantajı, daha yüksek Oktan Sayısına sahip olması nedeniyle motorun çalışması sırasında oluşabilecek vuruntuya karşı direncini arttırmaktadır. Bu da 98 Oktan Benzin kullanan bir aracın daha sessiz çalışmasını sağlar.Titreşimsiz çalışan bir motorun performansı da paralel olarak artmakta ve en yüksek verim elde edilmektedir. Bu sayede motor ekipmanlarının ömrünü uzatmaktadır.

2- 98 Oktanlı benzin,sahip olduğu yüksek oktan sayesinde, yakıtın birkaç noktada kendi kendine tutuşmasını önleyip düzensiz basınç dalgalanmalarının önüne geçer. Bu nedenle yanma, en yüksek verimde gerçekleşir. Böylece motordan maksimum güç ve ivmelenme elde edilmesini sağlayarak motor üreticisinin belirttiği değerlere ulaşmasını sağlar.

3- 98 Oktan benzin, motordaki yanmanın en verimli şekilde gerçekleşmesini sağladığı için, egzoz gaz sıcaklıklarının da düşmesine neden olur. Bu da katalitik konvertör ömürlerinin uzamasını sağlar. Bu sayede egzoz emisyonlarında da ciddi bir iyileşme sağlanmaktadır.

4- Yüksek oktana göre tasarlanmış (98 oktan gibi) ve vuruntu sensörü içeren araçlarda, yüksek oktan, hava-yakıt karışımının yanma verimini arttırdığı için hem güç artışı sağlar hem de egzoz emisyonlarının insan ve çevre sağlığı açısından daha uygun olmasını (NOX?leri azaltır) sağlar. Turbocharged ve vuruntu sensörü olan araçlarda yüksek oktanlı (98 oktan) yakıtın %6?lara varan güç kazancı yarattığı tespit edilmiştir.Vuruntu yapan araçlarda ise hava/yakıt karışımının yanmaya başlangıç zamanını (ignition time), gecikmeyi önleyerek ve optimize ederek vuruntuyu ortadan kaldırır. Benzinde oktanın yükseltilmesi, otomobil üreticilerinin yüksek sıkıştırma(hava/yakıt karışımını) oranı ile daha yüksek performanslı motor dizayn edebilmelerine ve dolayısıyla daha fazla güç kazanılmasına,yakıt ekonomisi sağlanmasına ve egsoz emisyonlarının iyileştirilmesine yardımcı olmaktadır.

Ahmet Yılmaz - BP Türkiye Akaryakıt Direktörü
Akaryakıttaki kalite standartları, TSE tarafından belirlenmiş olan oktan değeri, yoğunluk, kurşun oranı, kükürt oranı, buhar basıncı, donma noktası, parlama noktası, elektrik iletkenliği gibi değerlerin bütünüdür.Bir benzinin oktan numarası, yakıtın bir motorun silindirinde kontrol dışında yanma veya vuruntuya direncini belirler.

Oktan sayısı ne kadar yüksek olur ise motorda vuruntuya direnç artar. Oktan sayısı 0 ile 100 arasındaki bir skalaya göre belirlenmektedir.Bu skalada 0 oktan sayısı n-heptan adlı maddenin, 100 oktan sayısı iso- oktan (benzini temsil eden madde) adlı maddenin oktan sayısını belirtmektedir.

Oktan sayısı 92 olan benzin demek; motorda yandığında % 92 oranında iso-oktan ile %8 oranında n-heptan içeren karışıma benzer yanma davranımı gösteren, bir başka deyişle bu karışım gibi vuruntu direnci gösteren benzimiz var demektir. Benzinli motorda, silindire gelen benzin-hava karışımı ateşlendiğinde, o anda ordan başlayan kontrollü bir yanma olsun isteriz. Eğer bu ateşleme yerinden uzakta, kendi kendine yanma başlangıcı olup, yanma sonucu kararsız bileşikler oluşursa ve bu sırada metalimsi sesler çıkıp, sarsıntı oluyorsa, motor vuruntu ile çalışıyor denir ve bu durum istenmez. Bir benzinin oktan sayısı ne kadar yüksekse bu vuruntu daha az oluşur, yani yakıt vuruntuya direnç gösterir.

Benzinin hidrokarbon bileşimine ve içerdiği oktan arttırıcı katıklara göre oktan sayısı değişir. Oktanda yüksek seviye yanmayı iyileştirir, vuruntuyu azaltır, motor malzemelerinin ömrünü uzatır.Ancak vuruntu olmasın diye çok yüksek oktanlı benzin motora verilemez. Çünkü oktan sayısı, sıkıştırma oranı ile yakından ilgilidir. Bu nedenle hangi taşıtta, hangi oktan niteliğinde benzin kullanılacağı belirtilir. Motor tasarımına uygun oktan sayılı benzin kullanmak gerekir. Tüketiciler bu önerileri dikkate almalıdırlar.
ugur_yavuz
UZMAN ÇAVUŞ
UZMAN ÇAVUŞ
 
İleti: 55
Kayıt: 21 Temmuz 2008 07:48
Marka & Model: Renault Clio III
Motor Tipi & Gücü: 1.2 16V 75HP
Kilometre: 25000
Yakıt: Opet
Lastik Markası: Bridgestone
İsim ve Şehir: Bursa


Re: Oktan Hakkındaki Gerçekler

İleti vipsezgin » 21 Temmuz 2008 08:32

bilgilendırme ıcın tesekkurler ....
vipsezgin
Moderatör
Moderatör
 
İleti: 1119
Kayıt: 09 Haziran 2008 07:55
Konum: Tekirdağ / Çorlu
Marka & Model: Renault Clio II
Motor Tipi & Gücü: 1,6 16V
Kilometre: 88750
Yakıt: Shell opet
Lastik Markası: Lassa
İsim ve Şehir: SEZGİN / ÇORLU

Re: Oktan Hakkındaki Gerçekler

İleti ugur_yavuz » 21 Temmuz 2008 10:34

Bende araç katoloğunda ve benzin kapağında 95 Oktan yazmasına rağmen, 97 oktan benzin kullanıyordum, bu yazıdan sonra 95 oktan aldım. İnanın performans çok değişti. Normalde az/orta eğimli rapmalarda 3 kişi 90 km/h ı geçemiyordu aracım, 95 oktana geçince 110 km/h ı çok rahat gördü. 97 kullanıyorsanız denemenizi tavsiye ederim, sanırım motor 95 oktana göre optimize edilmiş...

Görüşlerinizi bekliyorum
ugur_yavuz
UZMAN ÇAVUŞ
UZMAN ÇAVUŞ
 
İleti: 55
Kayıt: 21 Temmuz 2008 07:48
Marka & Model: Renault Clio III
Motor Tipi & Gücü: 1.2 16V 75HP
Kilometre: 25000
Yakıt: Opet
Lastik Markası: Bridgestone
İsim ve Şehir: Bursa

Re: Oktan Hakkındaki Gerçekler

İleti omeralemdar » 22 Temmuz 2008 10:49

ugur_yavuz KARDEŞİM ÖNCELİKLE AİLEMİZE HOŞ GELDİN ÇOK GÜZEL BİR ÇALIŞMA OLMUŞ ELLERİNE SAGLIK BİLGİ PAYLAŞIMLARININ DEVAMINI RİCA EDER ÇOK TEŞEKKÜR EDERİM
omeralemdar
BİNBAŞI
BİNBAŞI
 
İleti: 1016
Kayıt: 09 Haziran 2008 00:01
Marka & Model: RENAULT CLIOIII
Motor Tipi & Gücü: 1,2
Kilometre: 67057
Yakıt: benzin
Lastik Markası: Kumho Kh18 185/60/15
İsim ve Şehir: ömer alemdar /ANKARA

Re: Oktan Hakkındaki Gerçekler

İleti oguz1 » 28 Temmuz 2008 06:08

Bilgiler için teşekkürler.
oguz1
Moderatör
Moderatör
 
İleti: 1068
Kayıt: 09 Haziran 2008 15:17
Marka & Model: RENAULT CLIOIII
Motor Tipi & Gücü: 1,5 dci 80 bg
Kilometre: 122000
Yakıt: opet
Lastik Markası: tigar-lassa snoways
İsim ve Şehir: Murat İzmir

Re: Oktan Hakkındaki Gerçekler

İleti omeralemdar » 28 Temmuz 2008 11:33

bilği paylaşımı için teşekkürler :roll:
omeralemdar
BİNBAŞI
BİNBAŞI
 
İleti: 1016
Kayıt: 09 Haziran 2008 00:01
Marka & Model: RENAULT CLIOIII
Motor Tipi & Gücü: 1,2
Kilometre: 67057
Yakıt: benzin
Lastik Markası: Kumho Kh18 185/60/15
İsim ve Şehir: ömer alemdar /ANKARA

Re: Oktan Hakkındaki Gerçekler

İleti DOGAN » 28 Temmuz 2008 18:21

Murat demiş ki:Bu konuyla ilgili olarak şunu söyleyebilirim.Eğer aracınızın kullanma kitabında 95 oktan kullanınız yazıyorsa mutlaka 95 oktan kullanmalısınız. Çünkü aracınız kitapçıkta yazan oktan değerine göre imal edilmiş bi motor sistemi mevcut olduğu için 98 veya 100 oktan yakıt kullansanız bile ekstra bir performans elde edemezsiniz ve aracınızın motoru zarar görür...

Ben discovery kanalda izlemiştim 95 oktan kullanması gereken bir araca ilk önce 95 oktan yakıt koydular ve dyno test yapıldı daha sonra 98-100 oktan testleri yapıldı en son test verileri kontrol edildiğinde aracın 95 oktan yakıtla verdiği performans 98 ve 100 oktanla aynı çıktı...


abi kesin türkiyede yapmışlardır 98 diye 95 gagalamışlardır :lol:
şaka bir yana bende bir dönem 98 kullandım ama ne bilgisayar ne ben hiç bir fark göremedim dediğiniz gibi
kullanım kılavuzu ne diyorsa o sonuçta bunlar sadece pazarlama stratejisi başka birşey değil siz bildiğinizden
şaşmayın gerçi bu konuda herkez aynı fikirde forumda aksini iddia eden çıkmadı ama yaşasın 12 YKR.ucuz olan 95 :D
DOGAN
Moderatör
Moderatör
 
İleti: 331
Kayıt: 09 Haziran 2008 09:44
Konum: Pendik/İST.
Marka & Model: RENAULT CLIOIII
Motor Tipi & Gücü: 1,4 16V. 98 Bg.
Kilometre: 0
İsim ve Şehir: Doğan & Pendik/IST.

Re: Oktan Hakkındaki Gerçekler

İleti omeralemdar » 29 Temmuz 2008 10:01

BENZİN UCUZLASIN DÜNYANIN EN PAHALI BENZİNİ TÜRKİYEDE :oops:
omeralemdar
BİNBAŞI
BİNBAŞI
 
İleti: 1016
Kayıt: 09 Haziran 2008 00:01
Marka & Model: RENAULT CLIOIII
Motor Tipi & Gücü: 1,2
Kilometre: 67057
Yakıt: benzin
Lastik Markası: Kumho Kh18 185/60/15
İsim ve Şehir: ömer alemdar /ANKARA

Re: Oktan Hakkındaki Gerçekler

İleti ugur_yavuz » 06 Ağustos 2008 17:50

Arkadaşlar,
97 Oktan Shell V-Power yakıt kullanıyordum, şu an 95 oktan kullanıyorum, Performans olarak hiçbir farkını hissedemedim. Belki psikolojiktir bilmiyorum ama 95 oktanda ani ivmelenmelerde daha iyi sonuç aldığımı düşünüyorum.

Ayrıca 95 Oktan 3.40' a bulunabiliyor, 97 oktan 3.55 civarı.

20 Litrede +1 litre daha demek 97 den 95 e geçiş.
ugur_yavuz
UZMAN ÇAVUŞ
UZMAN ÇAVUŞ
 
İleti: 55
Kayıt: 21 Temmuz 2008 07:48
Marka & Model: Renault Clio III
Motor Tipi & Gücü: 1.2 16V 75HP
Kilometre: 25000
Yakıt: Opet
Lastik Markası: Bridgestone
İsim ve Şehir: Bursa

Re: Oktan Hakkındaki Gerçekler

İleti scdoganay » 11 Haziran 2009 20:25

bana yokuşlarda daha iyi çekiyo gibi gelmişti araba kendimden suphe etmeye basladım :S
motorda vuruntu yaratıo orası kesinde, yokus yukarı giderken bi guc artısı olmustu sanki :?
veya ben oyle sandım ...
scdoganay
ÇAVUŞ
ÇAVUŞ
 
İleti: 32
Kayıt: 09 Haziran 2008 16:00
Konum: Kayseri
Marka & Model: RENAULT CLIOIII
Motor Tipi & Gücü: 1.2 16v
Kilometre: 0
İsim ve Şehir: Can Kayseri



Motor ve Yakıt

Kimler çevrimiçi

Bu forumu görüntüleyenler: Kayıtlı kullanıcı yok ve 13 misafir